SUZISH BILAN SHUG'ULLANADIGAN 7-10 YOSHLI BOLALARDA IMMUNOLOGIK KO'RSATKICHLAR VA DNK METILLANISHNING O'ZGARISHI XUSUSIYATLARI
Qabul qilingan: 2025-06-03 19:48:05
Nashr etilgan: 2025-06-28
Annotatsiya
Mushaklarning ko‘p ishlashidan keyin yallig‘lanish va yallig‘lanishga qarshi sitokinlarning ko‘payishi ko‘rsatildi. Jismoniy mashqlardan so‘ng mushak to‘qimasida interleykin -1 darajasining oshishi kuzatiladi. Og‘ir jismoniy faollik yallig‘lanish va yallig‘lanishga qarshi sitokinlar ishlab chiqarishning qisqa muddatli tez o‘sishiga olib keladi. Maqolada suzish bilan shug‘ullanadigan 7-10 yoshdagi bolalarda immunologik parametrlarni va DNK metilatsiyasining o‘zgartirishi uchun adaptiv jarayonlarining xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot maqsadi: suzish bilan shug‘ullanadigan 7-10 yoshdagi bolalarda immunologik parametrlarning o‘zgarishi va epigenetik DNK metilatsiyasining o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish. Materiallar va usullar. Tadqiqotda 7-10 yoshli 30 nafar bola ishtirok etdi, ular 3 guruhga bo'lingan. 1-guruhga 7-10 yoshli 10 nafar sportning birorta turi –bilan shug‘ullanmagan bolalar kiritildi- nazorat. 2-guruhga 1 yil davomida suzish bilan shug'ullangan 7-10 yoshli 10 nafar bola kiritildi. 3-guruhga 3 yildan beri suzish bilan shug‘ullangan 7-10 yoshli 10 nafar bola kiritilgan. sitokinlar, DNK metil-transferaza 1 va 5-metil-2'-dez-oksitsitidin tarkibi IFA usuli bilan standart to‘plamlar yordamida aniqlandi. Statistik ma’lumotlarni qayta ishlash Microsoft Office Excel 2010 dasturidan foydalanib, o‘rtacha arifmetik (M±m) va ularning xatolarini hisoblash variatsion statistika usuli bilan amalga oshirildi. Oddiy taqsimotga ega bo‘lgan mustaqil namunalardagi farqlarning statistik ahamiyati Styudent t –kriteriyasi yordamida baholandi. Farqlar p<0.05 da muhim deb hisoblandi. Tadqiqot natijalari. Suzish bilan shug‘ullanadigan 7-10 yoshli bolalarda odatdagi mashg‘ulot jarayonining davomiyligi sport bilan shug‘ullanmaydigan bolalar bilan solishtirganda, 1 yildan keyin qonda ishonchli oshishi kuzatildi, 3 yillik mashg‘ulotdan so‘ng esa hisobga olingan IL-6, TGF-β1 ko‘rsatkichlarning ishonchli pasayishi va FNO-α, IL-10 o‘rganishda sezilarli pasayishi kuzatildi. Mashg'ulot bilan shug’ulanish jarayonining eng yuqori nuqtasida ushbu ko'rsatkichlarda odatdagi mashg'ulot jarayoni ko'rsatkichlariga nisbatan o'xshash, ammo aniqroq o'zgarishlar aniqlandi. Metil-transferaza 1 DNK faolligini va 5-metil-2'-dez-oksitsitidin tarkibini o'rganish, suzish davomiyligining oshishi bilan, 1 yildan keyin ushbu ko'rsatkichlarning sezilarli darajada pasayishi va 3 yillik mashg'ulotlardan so'ng hech qanday sport bilan shug'ullanmaydigan bolalarga nisbatan sezilarli pasayish kuzatildi. Mashg'ulot bilan shug’ulanish jarayonining eng yuqori nuqtasida 1 yildan keyin ushbu ko'rsatkichlarning sezilarli darajada pasayishi va hech qanday sport bilan shug'ullanmaydigan bolalarning natijalariga nisbatan 3 yillik mashg'ulotlardan so'ng sezilarli darajada aniqlandi. Xulosa. Jismoniy faollikning davomiyligi va intensivligi oshishi bilan sitokinlar darajasi, DNK metiltransferaza 1 faolligi va 5-metil-2'-deoksisitidinning tarkibi pasayadi, bu esa moslashish jarayonlarining pasayishini ko'rsatadi.
Kalit so‘zlar
Adabiyotlar ro'yxati
-
Antunes, B. M., Campos, E. Z., Dos Santos, R. V. T., Rosa‐Neto, J. C., Franchini, E., Bishop, N. C., & Lira, F. S. Anti‐inflammatory response to acute exercise is related with intensity and physical fitness. Journal of cellular biochemistry, 2019; 120(4): 5333-5342.
-
Chaar, V. Romana, M., Tripette, J., Broquere, C., Huisse, M. G., Hue, O., ... & Connes, P. Effect of strenuous physical exercise on circulating cell-derived microparticles. Clinical Hemorheology and Microcirculation, 2011; 47(1): 15-25.
-
Maeda K., Okubo K., Shimomura I. et al. cDNA cloning and expression of a novel adi pose specific collagen-like factor, apM1 (adipose most abundant gene transcript 1). Biochem. Biophys. Res. Commun, 2012; 425(3): 556–559,
-
McGee S. L., Hargreaves M. Epigenetics and exercise. Trends in Endocrinology & Metabolism, 2019; 30(9): 636-645.
-
Pedersen B.K. Muscle as a secretory organ. Compr. Physiol, 2013; 3: 1337- 1362.
-
Plaza-Diaz J. et al. Impact of physical activity and exercise on the epigenome in skeletal muscle and effects on systemic metabolism. Biomedicines, 2022;10(1): 126.
-
Schenk A., Proschinger S., Zimmer P. Epigenetics in exercise science and sports medicine. Medical Epigenetics: Academic Press, 2021:491-509.
-
Widmann M., Nieß A. M., Munz B. Physical exercise and epigenetic modifications in skeletal muscle //Sports medicine. – 2019. – Т. 49. – №. 4. – С. 509-523.
Mualliflar haqida
Litsenziya
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Qanday iqtibos keltirish kerak
