(untitled) (O`zbekiston tibbiyot ilmi, 2024)
Bugungi kunda zamonaviy jamiyat uchun dolzarb muammolardan biri yuqumli bo’lmagan kasalliklar, jumladan, semirishning rivojlanishi uchun xavf omillariga qarshi kurashdir. Ushbu maqolada dunyodagi bolalar va o’smirlardagi semirish epidemiologiyasi bo’yicha dolzarb ma’lumotlar keltirilgan. Semizlik global muammo sifatida tan olingan, chunki butun dunyo bo’ylab semirish ko’paymoqda. Ayrim tadqiqotchilarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 2030 yilga borib dunyo aholisining qariyb uchdan bir qismi ortiqcha vaznli yoki semirib ketgan bo‘lishi mumkin. Bu muammo nafaqat rivojlangan mamlakatlarda, balki past va o’rta daromadli mamlakatlarda ham uchraydi. JSST ma’lumotlariga ko’ra, 1975 yildan 2016 yilgacha butun dunyo bo’ylab 5 yoshdan 19 yoshgacha bo’lgan bolalar va o’smirlarning ortiqcha vaznli yoki semizlik bilan kasallanganlar ulushi to’rt baravardan ko’proq, 4 foizdan 18 foizgacha oshgan (JSST, 2020). 2019 yilda 5 yoshgacha bo’lgan taxminan 38 million bola ortiqcha vazn yoki semirib ketgan (JSST, 2020). Bolalik semizligi o’smirlar va kattalardagi semirishga olib kelishi ehtimoli 70-80% ni tashkil qiladi. Bugungi kunda semirish yurak-qon tomir kasalliklari (KVH) va metabolik kasalliklar uchun eng muhim xavf omili hisoblanadi (JSST ma’lumotlariga ko’ra, u 2-toifa diabetning 44-57% gacha, xolelitiyozning 30%, 17-23% gacha rivojlanishini aniqlaydi. koroner yurak kasalligi, 17% - arterial gipertenziya, 14% - osteoartrit) va reproduktiv disfunktsiya va saraton rivojlanish xavfi ortadi.